<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"
	version="5.1"
	xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"
	xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude"
	xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 ../xsd/TEI-P5/1.7/tei-p5-e-codices_1.7.xsd"
	xml:lang="deu"
	xml:id="eCod_sbs-min0094_Gamper"
	xml:base="http://www.e-codices.unifr.ch/en/description/sbs/min0094/Gamper">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title>Römisch-germanisches Pontifikale</title>
			</titleStmt>
			<editionStmt>
				<edition>Elektronische Version nach TEI P5.1</edition>
				<respStmt>
					<resp>Konvertierung nach TEI: <persName>Marina Bernasconi</persName>
						<date when="2020-08-06">6.8.2020</date>
					</resp>
					<name>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</name>
				</respStmt>
			</editionStmt>
			<publicationStmt>
				<availability status="restricted" n="copyright">
					<licence>
						<p>Mit freundlicher Genehmigung des <orgName>Urs Graf Verlag, Dietikon</orgName>. Das Copyright an der Handschriftenbeschreibung liegt beim Verlag.</p>
					</licence>
				</availability>
			</publicationStmt>
			<sourceDesc>
				<bibl>PDF vorhanden</bibl>
				<msDesc xml:id="sbs-min0094_Gamper" xml:lang="deu">
					<msIdentifier>
						<settlement>Schaffhausen</settlement>
						<repository>Ministerialbibliothek</repository>
						<idno>Min. 94</idno>
					</msIdentifier>
					<head>
						<title>Römisch-germanisches Pontifikale</title>
						<origPlace>Südostdeutsch</origPlace>
						<origDate notBefore="1045" notAfter="1099">Mitte/zweite Hälfte des 11. Jahrhunderts</origDate>
					</head>
					<msContents>
						<summary>Die Beschreibung belegt die Ordines nach C. <hi rend="small-caps">Vogel</hi>/R. Elze, Le Pontifical romano-germanique du dixième siècle, Bd. 1, texte I-XCVIII, Bd. 2, texte XCIX-CCLVIII und Bd. 3, tables (= Studi e Testi 226, 227, 1963, und 269, 1971) = PRG. Der ursprüngliche Bestand der Hs. bringt folgende Ordines: 72-78. 50-61. 63. 65. 67-71. 7. 9-13. 1-4. 15-17. 40 (Ordo benedictionis ecclesiae in springender Reihenfolge: XL 1, 3-27, 30, 32, 37, 37a, 40-60, 64, 73, 68, 74, 70, 62, 69, 77, 80, 63, 120, 123-126, 128-137, 139-146, 83, 85-88, 91-93, 98, 97, 103). 26-27. 28/29 (Ordinatio monachi abweichend). 171-178. 32. 22. 20-21. 25. 119.<lb/>
							Die Hs. folgt in aller Regel den Rezensionen BGKL (s. o. zur Provenienz). Einige weitere Beobachtungen: <locus from="80r">80r</locus> am Rand ein Nachtrag nach BGKL, der in der Hs. nicht enthalten ist. <locus from="85v" to="86r">85v/86r</locus> Formulierungen, die in der Edition nicht vorkommen, von wenig späterer Hand korrigiert nach den Rez. B/G. <locus from="89r">89r</locus> <hi rend="italic">Et alloquitur populum</hi> mit dem Zusatz <hi rend="italic">sequentibus verbis</hi>, der nur in den Rezensionen L und T (beide Mainz) vorkommt.<lb/>
							Ergänzungen: <locus from="2r">2r</locus> von einer Hand des frühen 12. Jhs. die Benedictio cineris XL 36, welche im Text nicht vorkommt, jedoch <locus from="98r">98r</locus> unter den eingefügten Blättern des 12. Jhs. <locus from="95v">95v</locus> von einer weiteren Hand des frühen 12. Jhs. XXXIX 2-3, Orationes.<lb/>
							Auf den eingefügten Blättern wurden im 12. Jh. ergänzt: <locus from="81r">81rv</locus> XV 23, 24 wie in der Rez. V (Salzburg) und XVI 8, 16. <locus from="96r" to="102v">96r-102v</locus> XL 5-9, 36, 65, 124, 132, 138, 143, 90, 94-95, 86-87, 111, 115-117 in ähnlich springender Reihenfolge und mit Wiederholungen der im nachfolgenden ursprünglichen Text enthaltenen Ordines. Ausserdem LIII 1, 4. <lb/>
							Gegen Ende ist die Hs. unvollständig. Verlorengegangener Text wurde von der Hand des 12. Jhs. auf hinzugefügten Blättern <locus from="141r" to="144v">141r-144v</locus> (XX 14-22) und <locus from="164r" to="171v">164r-171v</locus> (s. u.) ergänzt. <locus from="150r">150r</locus> hört die ursprüngliche Hand zunächst auf, auf leergebliebenen Blättern ist <locus from="150v" to="151r">150v-151r</locus> von zeitgenössischer Hand der Schluss von XXV nachgetragen, <locus from="151v" to="152r">151v-152r</locus> Benedictiones von einer Hand des 12./13. Jhs. <locus from="153r" to="156v">153r-156v</locus> gehören wieder zum ursprünglichen Bestand, <locus from="157r" to="163v">157r-163v</locus> und <locus from="164r" to="171v">164r-171v</locus> ergänzen verschiedene Hände den Schluss von XCIX.<lb/>
							Ergänzungen von einer Hand des 12./13. Jhs. auf freien Rändern: <locus from="83r">83r</locus> XV 23, 24, <locus from="88v">88v</locus> XVI 16a. 32, <locus from="90v">90v</locus> und <locus from="108v" to="109r">108v/109r</locus> nicht nachgewiesene Ergänzungen.</summary>
							<msItem>
								<locus from="V1r" to="V3v">Ir-IIIv</locus>
								<note>leer.</note>
							</msItem>
								<msItem>
									<note>Vorgebundene Blätter<lb/>
								Pergament. <locus from="1r">Bl. 1</locus> Blindliniierung. Karolingische Minuskel des 11./12. Jhs. Mit Akzentzeichen. Schriftraum 14,5 x 11-12. 14 Zeilen.</note>
								<msItem>
									<locus from="V4r" to="V4v">IVrv</locus>
									<note>leer.</note>
								</msItem>
								<msItem>
									<locus from="1r">1r</locus>
									<title>Benedictiones de conceptione BMV.</title> 
									<incipit rend="dots-after">Dominus Iesus Christus qui in seculorum fine processit ex virgine</incipit>
								</msItem>
								<msItem>
									<locus from="1v">1v</locus>
									<note>leer.</note>
								</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<note>Hauptteil</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="2r">2r</locus>
							<title>Benedictio cineris.</title> 
							<note>Nachtrag von einer Hand aus der ersten Hälfte des 12. Jhs.</note>
							<rubric>Benedictio cineris</rubric><note>.</note>
							<incipit rend="dots-after">Omnipotens sempiterne deus, parce metuentibus propiciar<supplied rend="italic">e</supplied> supplicibus</incipit> 
							<note>PRG XL 36.</note>
						</msItem>
							<msItem>
								<locus from="2v">2v</locus> 
								<note>Dedikationsbild.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="3r" to="28v">3r-28v</locus>
								<title>Benedictiones de tempore, de sanctis et de communi sanctorum.</title>
								<rubric>Benedictio in vigilia natalis domini</rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Deus qui in filii sui domini nostri Iesu Christi humulitate</incipit>
								<lb/>
								<note>Zu beachten: <locus from="3v">3v</locus> Nativitas domini. <locus from="6r">6r</locus> Epiphania. <locus from="6v">6v</locus>Purificatio BMV. Quadragesima. <locus  from="10r">10r</locus> Pascha. <locus from="12v">12v</locus> Pentecoste. Johannes bapt. <locus from="13r">13r</locus> Petrus ap. <locus from="13v">13v</locus> Assumptio BMV. <locus from="14r">14r</locus> Decollatio Johannis. Festum sanctae crucis. <locus from="14v">14v</locus> Exaltatio crucis. <locus from="15r">15r</locus> Michaelis. <locus from="15v">15v</locus> Omnes sancti. <locus from="16r">16r</locus> Martinus. <locus from="16v">16v</locus> Andreas. <locus from="17r">17r</locus> Petrus. <locus from="17v">17v</locus> Festum trinitatis. Dedicatio ecclesiae. <locus from="18v">18v</locus> De communi sanctorum. <locus from="24r">24r</locus> Benedictiones super regem. <locus from="25v">25v</locus> &#x3e;<quote>Super ancilla dei</quote>&#x3c;. <locus from="26r">26r</locus> Adventus domini. <locus from="27v">27v</locus> Septuagesima. <locus from="28r">28r</locus> Sexagesima. <locus from="28v">28v</locus> Quadragesima.</note>
							</msItem>
					<msItem>
						<locus from="29r">29rv</locus>
						<note>Bildseiten.</note>
					</msItem>
					<msItem>
					<locus from="29r">29ar</locus>
					<note>leer.</note>
					</msItem>
					<msItem>
						<locus from="29r" to="39r">29av-39r</locus>
					<title>Ordo ad benedicendum regem.</title>
						<rubric>Incipit ordo ad benedicendum regem quando novus a cloero et populo sublimatur in regnum</rubric><note>.</note>
						<incipit rend="dots-after">Primum exeunte illo thalamum</incipit>
						<note>PRG LXXII 1-12, 15, 17-28. LXXIII, LXXIV.</note>
					</msItem>
						
						<msItem>
						<locus from="39r" to="43v">39r-43v</locus>
							<title>Ordo Romanus ad benedicendum imperatorem.</title> 
							<rubric>Incipit Romanus ordo ad benedicendum im peratorem, quando coronam accipit. Promissio imperatoris</rubric><note>.</note> 
							<incipit rend="dots-after">In nomine Christi promitto</incipit>
						<note><abbr>PRG</abbr> LXXV.</note>
						<msItem>
						<locus from="42v">42v</locus> 
						<rubric>Item	benedictio ad ordinandum imperatorem secundum Occidentales<gap reason="sampling"></gap></rubric><note>.</note>
							<explicit rend="dots-after">Exaudi domine</explicit>
						<note>LXXVI, LXXVII.</note>
						</msItem>
						</msItem>
					<msItem>
					<locus from="43v" to="46r">43v-46r</locus>
						<title>Ordo ad benedicendum reginam.</title>
						<rubric>Benedictio regine in ingressu aeclesiae</rubric><note>.</note>
						<incipit rend="dots-after">Omnipotens sempiterne deus, fons et origo totius bonitatis, qui feminei sexus fragilitatem nequaquam reprobando aversaris</incipit>
						<note>PRG LXXVIII.</note>
					</msItem>
					<msItem>
						<locus from="46r" to="68r">46r-68r</locus>
							<title>De electione et ordinatione episcopi.</title> 
							<rubric>Decretum quod cloerus et populus firmare debet de electo episcopo</rubric><note>.</note>
						<incipit rend="dots-after">Dominis patribus </incipit>
							<note>PRG LVI, LVII.</note>
						<msItem>
							<locus from="47v">47v</locus>
							<rubric>Ex concilio Affricanorum quarto capitula prima</rubric><note>.</note> 
							<incipit rend="dots-after">Statuta aecclesiastica</incipit>
						<note>LVIII.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="49v">49v</locus>
							<rubric>Epistola vocatoria</rubric><note>.</note>
							<incipit rend="dots-after">Dilectissimis fratribus <gap reason="sampling"></gap> Dilectionem vestram</incipit>
							<note>LVIX.</note>
						</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="50v">50v</locus>
								<rubric>Ex concilio Niceno capitulo quarto qualiter episcopus debeat ordinari</rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Episcopum convenit </incipit>
								<note>LX, LXI mit dem Zusatz <quote>Nullus invitus … </quote></note>
							</msItem> 
											<msItem>
												<locus from="51r">51r</locus>
												<rubric>Incipit examinatio in ordinatione episcopi secundum Gallos</rubric><note>.</note>
												<incipit rend="dots-after">Antiqua sanctorum patrum institutio</incipit>
												<note>LXIII a-d, f.</note>
											</msItem> 
					<msItem>
						<locus from="55r">55r</locus>
						<rubric>Qualiter episcopus in Romana aecclesia ordinatur</rubric><note>.</note>
						<incipit rend="dots-after">Episcopus cum ordinatur</incipit>
						<note>LXIII 1-8, 21-23,</note>
					</msItem>  
							<msItem>
								<locus from="56r">56r</locus>
								<incipit rend="dots-before">et induit ipsum electum dalmaticam, planetam et cambagos <gap reason="sampling"></gap></incipit>
								<note>ohne die Ordines zum Anziehen der Sandalia.</note> 
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="56r">56r</locus> 
								<incipit rend="dots-before">et duo episcopi casulis induti <gap reason="sampling"></gap></incipit>
								<note>LXIII 27-31, 34-35, 37, 41, 44-50, 52-53, 55-56.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="63v">63v</locus>
								<rubric>Formata episcopo danda</rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Dilectissimis fratribus <gap reason="sampling"></gap> Electionem vestram</incipit>
								<note>LXV.</note>
								</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="64r">64r</locus>
								<note>Missa in ordinatione episcopi LXVII 2-9.</note> 
								<rubric><note><locus from="65v">65v</locus></note>
									Missa episcopi pro se in die ordinationis suae anniversario</rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Deus qui non suffragantibsu</incipit>
								<note>LXVIII.</note>
								</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="67r">67r</locus>
								<rubric>In natalicio episcopi si infirmus aut absens fuerit qualiter prespiter missas celebrare debeat pro eo</rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Presta quesumus omnipotens deus </incipit>
								<note>LXIX.</note>
							</msItem>
							<msItem>  
									<locus from="67v">67v</locus>
									<note>Alia missa</note>
									<note>LXX.</note>
							</msItem>
					</msItem>
						<msItem>
							<locus from="68v" to="69r">68v-69r</locus> 
							<rubric>Ordo qualiter ordinetur Romanus pontifex</rubric><note>.</note>
							<incipit rend="dots-after">In ordinatione Romani pontificis psallunt</incipit>
							<note>LXXI.</note>
						</msItem>
							<msItem>
								<locus from="69v">69v</locus> 
								<note>leer.</note>
							</msItem>
						<msItem>
							<locus from="70r" to="83r">70r-83r</locus>
							<title>Orationes et Ordinationes.</title>
							<note>De quattuor temporibus ieiuniorum</note>
							<msItem>
								<locus from="70v">70v</locus>
								<note>De parrochianis PRG VII I-6.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="70v" to="71r">70v/71r</locus>
								<note>Capitulum de canone Calcedonensi.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="">71r</locus>
								<note>Capitulum s. Gregorii pp. de eadem re.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="71v">71v</locus> 
								<note>Capitula Zozimi pp.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="72v">72v</locus>
								<note>Capitula Leonis pp., Clemens de oblatione altaris.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="73r">73r</locus>
								<note>de palliis IX-XIII.</note>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="73r">73r</locus>
								<note>Ad capillaturam incidendam.</note>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="74r">74r</locus>
								<note>Ad puerulum tonsurandum.</note>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="74v">74v</locus>
								<note> Ad clericum faciendum.</note>
								</msItem>
							<msItem>
								<locus from="76r">76r</locus> 
								<note>Ad barbam tondendam I-IV.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="76v">76v</locus>
								<note>De officiis septem graduum Isidori XIV.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="77r">77r</locus>
								<rubric>Ordo qualiter in Romana ecclesia sacri ordines fiunt</rubric><note>.</note>
								 <incipit rend="dots-after">Mensis primi</incipit>
								<note>XV.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="78v">78v</locus>
								<note>in XV 7 nach de ecclesia s. Petri der Zusatz … <quote>de monasterio s. Benedicti</quote> … Es folgen die Ordinationes psalmistae, ostiarii, lectoris, exorcistae. Diese hört <locus from="80v">80v</locus> in XV 19 auf: … <quote>Domine sancte pater omnipotens aeterne deus</quote> // <locus from="80r">(80r)</locus>  am Rand Nachtrag von einer Hand des 12./13. Jhs. nach den Rezensionen BGKL, welcher im Originaltext fehlt).</note>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="81r">81rv</locus>
									<note>auf später eingefügtem Blatt von einer Hand des 12. Jhs.: Orationes super acolitos XV 23, 24,</note>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="81v">81v</locus>
									<rubric>Et episcopus det eis, idest subdiaconis mappulas <gap reason="sampling"></gap> </rubric>
								<incipit rend="dots-after">In vestione</incipit>
								<note>Zusatz zu XVI 8 (Anm. 12), &#x3e;<quote>Diaconibus</quote>&#x3c;. <quote>Accipe stolam</quote> … XVI 16.</note>
							</msItem> 
							<msItem>
											<locus from="82r" to="83r">82r-83r</locus>
										<note> fährt die erste
										Hand ohne Textverlust weiter: // <quote>benedicere dignare</quote> … Ordinatio acoliti XV 19-22 (XV 23-24 am Rand im 12./13. Jh. nachgetragen).</note>
							</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="83r" to="95r">83r-95r</locus> 
							<title>De eligendo presbiteros, diaconos et subdiaconos.</title> 
							<rubric>Ordo qualiter in Romana aecclesia presbiteri, diaconi vel subdiaconi eligendi sunt</rubric><note>.</note> 
							<incipit rend="dots-after">Mensis primi, quarti</incipit>
							<msItem>
								<locus from="84r">84r</locus>
								<note>Ordinatio subdiaconi.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="85r">85r</locus>
								<note>Ordinatio diaconi.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="85v">85v</locus> 
								<rubric>Benedictio ad stolas vel planetas quando levite vel presbiteri ordinantur</rubric><note>.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="88v">88v</locus> 
								<rubric>Canon sancti Theodori de ordinatione presbiteri vel diaconi</rubric><note>. PRG XVI 1-14, 15, (16a am Rand ergänzt, <date>12./13. Jh.</date>), 17-22, 24-31, (32 am Rand ergänzt), 33-38.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="94r">94r</locus>
								<note>Orationes ad missam XVII.</note>
							</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="95v">95v</locus> 
							<title>Orationes ad dedicationem ecclesiae.</title> 
							<note>Nachtrag von einer Hand aus der ersten Hälfte des 12. Jhs.</note>
							<rubric>Dominus episcopus cum praeparatus fuerit ad dedicandam aecclesiam <gap reason="sampling"></gap></rubric><note>. PRG XXXIX 2-3.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="96r" to="102v">96r-102v</locus>
							<title>Ordo ad benedicendam ecclesiam.</title>
							<note>Auf später eingefügten Blättern von einer Hand des 12. Jhs. Gesangstexte mit Neumen. Exorcismus salis et aquae PRG XL 5-9.</note>
							<msItem>
								<locus from="98r">98r</locus>
								<note>Benedictio cineris XL 36.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="98v">98v</locus>
							<rubric>Collecta super altare</rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Consecretur et sancti􀀨cetur hoc altare quesumus domine ad laudem et gloriam nominis tui</incipit>
								<note>im PRG nicht nachzuweisen.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="98v">98v</locus>
								<note>Consecratio tabularum XL 65.</note>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="99r">99r</locus>
								<rubric>Deinde cum chrismate signum
									faciat crucis insuper liminare dicens <gap reason="sampling"></gap></rubric><note>. 
										XL 124, 132.</note>
							</msItem> 
							<msItem>
										<locus from="99r">99r</locus>
										<rubric>Quando includuntur reliquie <gap reason="sampling"></gap></rubric><note>. XL 138, 143.</note>
							</msItem>
							<msItem>
										<locus from="99v">99v</locus>
										<note>Benedictiones, consecrationes et praefationes patenae, vasculi, capsarum, cyborii, XL 90, 94-95, 86-87, 111, 115-117.</note>
							</msItem> 
							<msItem>
										<locus from="102v">102v</locus>
										<note>Consecratio baptisterii LIII 1, 4. Es handelt sich um Ergänzungen zum nachfolgenden Ordo, z.T. aber auch um Wiederholungen, im ganzen um eine ähnlich springende Reihenfolge (s. u.).</note>
							</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="103" to="124v">103r-124v</locus>
							<title>Ordo benedictionis ecclesiae.</title> 
							<rubric>Ordo ad benedicendam aecclesiam</rubric><note>.</note>
							<incipit rend="dots-after">Primum veniat episcopus</incipit>
							<note>Gesangstexte mit Neumen. PRG XL 1, 3-8, 9 (gekürzt), 10-23,</note>
							<msItem>
								<locus from="106v">106v</locus>
								<note>Litanei, nach XL 2. Zusätzlich erscheinen (mit B sind die in der Rez. Bamberg, mit G die in der Rez. Eichstätt enthaltenen bezeichnet): nach Kilianus <hi rend="italic">Georgii</hi> (B), <hi rend="italic">Lantperte</hi> (B), <hi rend="italic">Vincentii</hi> (B), nach Hieronymus <hi rend="italic">Augustine</hi>, <hi rend="italic">Columbane</hi>, <hi rend="italic">Galle</hi>, <hi rend="italic">Magne</hi>, <hi rend="italic">Otmare</hi>, nach Benedictus <hi rend="italic">Ovdalrice</hi>, <hi rend="italic">Willibolde</hi> (G), <hi rend="italic">Willibrorde</hi> (G), <hi rend="italic">Nonnose</hi>, nach Columba <hi rend="italic">Gerdrudis, Reginsuindis, Waldburgis</hi> (G), <hi rend="italic">Afra, Scolastica</hi>. Auffallend der Hl. Nonnosus, welcher laut Auskunft von Wolfgang Irtenkauf (Löffingen/Stuttgart) nicht ausserhalb von Ostbayern oder Salzburg zu finden ist. XL 24-62.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="109v">109v</locus>
								<note>Exorcismus salis et aquae, consecratio ecclesiae et altaris XL 27, 30, 32, 37, 37a, 40-60, 64.</note>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="116r">116r</locus>
								<note>Consecrationes et benedictiones ornamentorum ecclesiae et altaris XL 73, 68, 74, 70, 62, 69, 77, 80, 63, (65 <locus from="116v">116v</locus> am Rand ergänzt).</note>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="120r">120r</locus>
								<note> Praefatio tabulae itinerariae.</note>
								<rubric>Benedictio tabule</rubric><note>.
									XL 120, 123-126, 128-137, 139-146.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="123r">123r</locus>
								<rubric>Benedictio corporalis</rubric><note>.
Benedictiones linteaminis, vasculi, patinae, calicis, crucis XL 83, 85-88, 91-93, 98, 97, 103, 104 (leicht abweichend). Direkt anschliessend auf der letzten Zeile Rubrik: <quote>Deinde postquam omnia vasa altaris</quote> // Text bricht ab, der Lagenformel nach fehlen wohl zwei Blätter.</note>
						</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="125r" to="128v">125r-128v</locus>
							<title>Ordinatio abbatis.</title> 
							<rubric>Ordinatio abbatis. Capitula ex canone Theodori <gap reason="sampling"></gap></rubric><note>. PRG XXVI 1-5, 9, 12, 14a (nur die Oratio in modum praefationis), 14b-18. XXVII 1-5.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="128v" to="135r">128v-135r</locus>
							<title>Ordinatio monachi.</title> 
							<rubric>Ordinatio monachi ex canone Theodori</rubric><note>.</note>
							<incipit rend="dots-after">In ordinatione monachi abbas debet</incipit>
							<note>weicht vom PRG ab. Bringt zuerst PRG XXIX 1, direkt anschliessend den Anfang von XXVIII 1: <quote>Conveniente vero universo cetu monachorum</quote> … Fährt dann fort: … <quote>incipiat cantor ad introitum … Cumque abbas processerit cum ministris …</quote></note> 
							<msItem>
								<locus from="129r">129r</locus>
								<rubric>Sequitur oratio</rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Omnipotens eternae deus qui artam et angustam iussisti arripere viam</incipit> 
								<finalRubric>Benedictio vestimentorum</finalRubric><note>.</note>
								<explicit rend="dots-after">Exaudi omnipotens deus preces nostras …</explicit>
							</msItem> 
							<msItem>
								<locus from="129v">129v</locus>
								<rubric>Tunc exuatur ab abbate ipse novitius <gap reason="sampling"></gap></rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Exuete veterem hominem</incipit>
								<finalRubric>Tunc accepta cartula in que scriptum est abrenuntiatio <gap reason="sampling"></gap> et promissio stabilitatis et oboedientiae abbati secundum regulam sancti Benedicti <gap reason="sampling"></gap></finalRubric><note>.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="129v" to="130r">129v/130r</locus>
								<incipit rend="dots-after"> Ego N promitto stabilitatem et conversionem morum et oboedientiam secundum regulam sancti Benedicti in hoc venerabili monasterio sancti martyris illius </incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="130r">130r</locus>
								<note> Preces.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="130v">130v</locus>
								<note>Orationes XXIX 2-4.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="133r">133r</locus>
								<note>Missa.</note>
								<incipit rend="dots-after">Completa benedictione ducat eum abbas vel decanus in chorum et ponat in locum ubi ordo eius contingat <gap reason="sampling"></gap> Munera quesumus domine famuli tui dignanter <gap reason="sampling"></gap> VD <gap reason="sampling"></gap> et tuam immensȩ pietatis clementiam suppliciter exorare</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="133v">133v</locus>
								<incipit rend="dots-after"> Haec nos domine divini sacramenti perceptio</incipit>
								<note>Orationes: dum in aliquod opus ordinantur fratres CLXXI, <locus from="134r">134r</locus> post opus completum CLXXII, ad mandatum CLXXIII, super eos qui ipsum mandatum impleverunt CLXXIV, <locus from="134v">134v</locus> super hebdomerarios de coquina egredientes CLXXV, <locus from="135r">135r</locus> pro his qui ingrediuntur CLXXVI, pro hebdomerario lectore CLXXVII, pro congregatione CLXXVIII.</note>
							</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="135v" to="140v">135v-140v</locus>
							<title>Ordinationes abbatissae et sacrae virginis.</title> 
							<rubric>Ordinatio <sic>abatisse</sic> monasticam vitam pro􀀨 tenti</rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Capitulum ex canone Theodori</incipit>
							<note>PRG XXXII 1-5, 8-10, 12-15.</note>
							<msItem>
								<locus from="137v">137v</locus> 
								<rubric>Ordinatio abbatissȩ canonicam regulam profitentis</rubric><note>.
									XXII 1-7, 9-10.</note>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="138v">138v</locus>
									<rubric>Consecratio sacrȩ virginis quȩ in epiphania vel in secunda feria paschae aut in apostolorum nataliciis celebratur</rubric><note>.</note>
									<incipit rend="dots-after">Omnes qui ad sacrum ordinem debent promoveri</incipit>
									<note>XX 1-2, 6-7, 9, 11.</note>
							</msItem>
						</msItem>
							<msItem>
								<locus from="140v">140v</locus>
								<incipit rend="dots-after">Postea dicat episcopus: Soror accipe
									<note>bricht ab:</note> <gap reason="sampling"></gap> benedicat eam episcopus dicens &#47;&#47;</incipit><note>.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="141r" to="144v">141r-144v</locus>
								<note>Ergänzung des vorhergehenden Textes auf später eingefügten Blättern von einer Hand des 12. Jhs.</note> 
								<incipit rend="dots-after">Respice domine propicius super hanc famulam</incipit>
								<note>XX 14-22, hört <locus from="144v">144v</locus> auf:</note>
								<explicit rend="dots-before">dignatus es tuȩ&#47;&#47;.</explicit>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="145r" to="150r">145r-150r</locus>
							<note>Text weitergeführt von der ersten Hand:</note>
							<incipit rend="dots-after">&#47;&#47; protectionis scuto circumtege</incipit>
							<note>XX 22-26, 28-30.</note>
							<msItem>
								<locus from="146v">146v</locus>
							<note>Missa in natale virginis XXI.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="147v">147v</locus>
								<rubric>Ad diaconissam faciendam</rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Episcopus cum diaconam benedicit</incipit>
								<note>XXIV 1-7a, 8, 12-13, 15, 17-22.</note>
							</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="150r" to="151r">150r-151r</locus>
							<title>Consecratio viduae.</title> 
							<rubric>Consecratio viduae que fuerit castitatem professa</rubric><note>.</note>
							<incipit rend="dots-after">Viduae post lectum evangelium</incipit>
							<note>XXV 1-4. 150v-151r weitergeführt von zeitgenössischer Hand XXV 6-8, 10-11, 13, 16.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="151v" to="152r">151v-152r</locus>
							<title>Benedictiones aquae et cineris.</title>
							<note>Nachtrag von einer Hand des 12./13. Jhs. auf ursprünglich leeren Blättern.</note>
							<incipit rend="dots-after">Deus qui ad salutem humani generis</incipit> 
							<note>PRG XL 8. <quote>Omnipotens sempiterne deus parce metuentibus</quote> … XL 36.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="152v">152v</locus>
							<note>leer.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="153r" to="158r">153r-158r</locus>
							<title>Ordinationes in cena domini.</title> 
							<rubric>De officiis divinis in cena domini</rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Feria quinta</incipit>
								<msItem>
									<locus from="155v">155v</locus>
									<incipit rend="dots-after">Ordo de quo igne novo illuminata candela</incipit>
								</msItem>
							<msItem>
								<locus from="157r" to="158r">157r-158r</locus>
								<note>von zeitgenössischer, evtl. der Hand des Rubrikators ergänzt, PRG XCIX 212-230.</note>
							</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="158v" to="163v">158v-163v</locus>
							<note>Fortsetzung des vorhergehenden Textes von einer Hand des 12. Jhs. Orationes de paenitentia.</note>
							<incipit rend="dots-after">Domine exaudi orationem meam</incipit>
							<note>XCIX 231-245.</note>
							<msItem>
								<locus from="160r">160r</locus>
								<note>Absolutiones et Exorcismi.</note> 
								<rubric>Absolutio pluralis</rubric><note>.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="162v">162v</locus>
								<note>Praefatio. Communicantes. Hanc igitur.</note>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="163r">163r</locus>
									<note>Exorcismus olei.</note>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="163v">163v</locus>
									<rubric>Benedictio episcopalis</rubric><note>.</note>
								<incipit rend="dots-after">Benedicat vos deus qui per uniti sui passionem vetus pascha</incipit>
								<note>XCIX 246, 248, 247, 249-263, 26-267, bricht ab:</note>
								<explicit rend="dots-before">ponat iuxta calicem de latere sinistro, et statim ad vobis &#47;&#47;</explicit>
							</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<msItem>
									<locus from="164r" to="171v">164r-171v</locus>
									<note>Text weitergeführt auf später eingefügten Blättern von einer Hand des 12. Jhs.</note>
								<incipit rend="dots-after">&#47;&#47; diaconibus utrumque cooperiatur</incipit>
								<note>XCIX 267-273,</note>
								</msItem>
							<msItem>
								<locus from="166v">166v</locus>
								<note> Oratio XCIX 300,</note>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="167r">167r</locus>
									<note>Exorcismi XCIX 274-283</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="171v">171v</locus>
							<incipit>Exorcizo te</incipit>
								<explicit>similiter et oleum, et ita dividatur per presbyteros.</explicit>
							</msItem>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="172r" to="174v">172r-174v</locus>
							<note>leer.</note>	
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="Hintere_Innenseite">Spiegelblatt hinten</locus>
							<note>22 x 16,5, Schriftraum 15 x 11, 24 Zeilen, Karolingische Minuskel, 10./11. Jh. Ordinariumstexte rot.</note><lb/>
							<title>Pontifikale</title>
							 <note>(Fragment).</note> 
							<incipit>&#47;&#47; Tunc domus episcopus et qui iuxta eum sunt salutent</incipit>
							<explicit> Magnificata, kyriel. &#47;&#47; </explicit><lb/>
							<note>Der Text stimmt mit demjenigen <locus from="171r" to="171v">171rv</locus> überein, führt etwas weiter, PRG XCIX 280-284.</note>
						</msItem>
						
					</msContents>
					<physDesc>
						<objectDesc form="codex">
							<supportDesc material="perg">
								<support>Pergament</support>
								<extent>
									<measure type="leavesCount">180 Blätter</measure>
									<measure type="pageDimensions" n="21.5-22 x 16.5 cm">21,5-22 x 16,5 cm</measure>
								</extent>
								<foliation>Neuere Foliierung I-IV. 1-29. 29a. 30-137. 137a. 138-174.</foliation>
								<collation>Lagen, Bl. IV-171: 2<locus from="1v" rend="sup">1</locus> + 7 IV<locus from="56v" rend="sup">56</locus> + III<locus from="62v" rend="sup">62</locus> + 2 IV<locus from="78v" rend="sup">78</locus> + (IV+1)<locus from="87v" rend="sup">87</locus> + IV<locus from="95v" rend="sup">95</locus> + (III+1)<locus from="102v" rend="sup">102</locus> + 2 IV<locus from="118v" rend="sup">118</locus> + (IV-2?)<locus from="124v" rend="sup">124</locus> + (IV+1)<locus from="133v" rend="sup">133</locus> + (IV+4)<locus from="144v" rend="sup">144</locus> + (IV-3)<locus from="149v" rend="sup">149</locus> + III<locus from="155v" rend="sup">155</locus> + 2 IV<locus from="171v" rend="sup">171</locus>. Bl. <locus from="81r">81</locus>, <locus from="96r" to="102v">96-102</locus>, <locus from="141r" to="144v">141-144</locus>, <locus from="164r" to="171v">164-171</locus> im 12. Jh. eingefügt.</collation>
								<condition>Vor <locus from="145r">145r</locus> fehlen 3, nach <locus from="124v">124v</locus> wohl 2 und nach <locus from="163v">163v</locus> mehrere Bl. Textverluste.</condition>
							</supportDesc>
							<layoutDesc>
								<layout columns="1" writtenLines="19">Blindliniierung. Schriftraum <measure type="written">15-15,5 x 10-11</measure>, 19 Zeilen.
									
								</layout>
							</layoutDesc>
						</objectDesc>
						<handDesc>
							<handNote script=" carol">
								<p>Karolingische Minuskel von verschiedenen Händen.</p>
							</handNote>
						</handDesc>
						<musicNotation><locus from="109v" to="122v">109v-122v</locus> Gesangstexte mit Neumen von etwas späterer Hand.</musicNotation>
						<decoDesc>
							<decoNote>Incipits und Überschriften in roter Rustica.</decoNote>
							<decoNote>Initien in schwarzer, einfacher Rustica, <locus from="46r">46r</locus>, <locus from="103r">103r</locus> und <locus from="125r">125r</locus> in einfacher Ziercapitalis und Rustica, <locus from="103r">103r</locus> und <locus from="125r">125r</locus> Zeilen wechselnd rot und schwarz.</decoNote> 
							<decoNote>Ordinariumstexte in roter Minuskel. 1zeilige rote Satzmajuskeln.</decoNote>
							<decoNote>2-4zeilige rote Initialen.</decoNote>
							<decoNote><locus from="3r">3r</locus>, <locus from="43v">43v</locus>, <locus from="46r">46r</locus>, <locus from="77v">77v</locus>, <locus from="125r">125r</locus> 5-6zeilige Rankeninitialen in roter Federzeichnung, <locus from="3r">3r</locus> der Stamm grün, mit zwei dreiteiligen Blättern und silbernen, oxydierten Ranken auf blauem Binnengrund.</decoNote>
							<decoNote><locus from="103r">103r</locus> seitenhohe Rankeninitiale P in brauner Federzeichnung mit Flechtwerk, wenig Knollen und Blättern.</decoNote>
							<decoNote>
								<title>Bildseiten in brauner Federzeichnung: </title>
								<list>
									<item><locus from="2v">2v</locus> Dedikationsbild, 20 x 15 cm. Geistlicher überreicht König ein Buch, in Architektur. Über dem Geistlichen schlecht leserlicher Eintrag von etwas späterer Hand: <quote>est episcopus</quote>. Über dem König ausradierter Eintrag, auch mit Quarzlampe kaum leserlich ([<hi rend="italic">Conr</hi>]<hi rend="italic">adus</hi> ?).</item>
									<item><locus from="29r">29r</locus> Krönungsbild, gerahmt, 17 x 14,5 cm. König, der eine Giebelkrone mit Pendilien trägt und in der rechten Hand das dünne Szepter, in der linken den Reichsapfel hält, zwischen zwei Geistlichen.</item>
									<item><locus from="29v">29v</locus> 18,5 x 12,5 cm. König auf Löwenstuhl mit langem, dünnem Szepter vor einem Vorhang, in Architektur. <hi rend="small-caps">Prochno</hi> rückt die Hs. in die Nähe der <ref type="altMs">Bamberger Hs. Cod. Lit. 53</ref> aus der Schule von Seeon (= Rezension B, s. u.). Er weist auf ein mögliches älteres Vorbild der Reichenauer Schule (Abb. 9a-9b bei <hi rend="small-caps">Schramm</hi>). Zu einer Bildfolge zum Mainzer Krönungsordo, die wohl <date>um 960</date> im Mainzer St. Albankloster entstand und als Vorlage des Schaffhhauser Pontificales diente, vgl. <bibl>R. <hi rend="small-caps">Lauer</hi> im Ausstellungskatalog Hildesheim</bibl> (s. Lit.).</item> </list>
							</decoNote>
						</decoDesc>
						<additions>Selten marginale Korrekturen und Ergänzungen von zeitgenössischen bzw. wenig späteren Händen. Ab <locus from="80r">80r</locus> auf den Rändern häufiger Ergänzungen von einer Hand des <date>12./13. Jhs</date>. <locus from="110v">110v</locus> und <locus from="140v">140v</locus> Einträge auf Rasur.</additions>
						<bindingDesc>
							<binding notBefore="1900" notAfter="1999">
								<p><locus from="Vorderseite">Lederband</locus> des 20. Jhs. (<date>um 1980</date>). Ein altes Schliessenteil erhalten, das zweite ergänzt. Rückenschilder nicht mehr vorhanden. Vorn und hinten je drei neue Pergamentvorsatzblätter (<locus from="V1r" to="V3v">I-III</locus> und <locus from="N1r" to="N3v">172-174</locus>). Altes Spiegelblatt vorn (<locus from="V4r">IV</locus>) abgelöst. Bl. <locus from="1r">1</locus> das alte Vorsatzblatt. Das alte Spiegelblatt hinten nach der Restaurierung wieder eingeklebt: Fragment, s. Inhalt.</p>
							</binding>
						</bindingDesc>
							</physDesc>
					<history>
						<origin><p>Der Text folgt im allgemeinen der Überlieferung der Hss. B (<ref type="altMs">Bamberg, Cod. Lit. 53</ref>, geschrieben in <placeName>Seeon</placeName>) und G (<ref type="altMs">Eichstätt, Pontifikale Gundekars</ref>) des Mainzer Pontifikale. <locus from="78v">78v</locus> erscheint, wie in den Hss. dieser Gruppe, der Zusatz <quote>de monasterio s. Benedicti</quote>. In der Litanei neben Benedictus auch Scholastica, die in allen in der Edition berücksichtigten Hss. nicht erscheint. Zu den weiteren zusätzlichen Heiligen vgl. <locus from="106v">106v</locus>. <locus from="130r">130r</locus> in der Ordinatio monachi <quote>Ego N promitto … oboedientiam secundum regulam sancti Benedicti in hoc venerabili monasterio sancti martyris illius</quote> … <locus from="108v" to="109r">108v/109r</locus> ist von einer Hand des 11./12. Jhs. am oberen Rand die Oratio <quote>Ut fratres nostros ad sacrum ordinem electos benedicere et consecrare digneris</quote> … eingetragen, welche auf die Verwendung in einem Mönchskloster weist.</p></origin>
						<provenance><p>Vielleicht identisch mit dem <hi rend="italic">Liber benedictionum</hi> in den Nachträgen von der zweiten Hand im Schaffhauser Bücherverzeichnis um 1100. Als <hi rend="italic">58 𝝳</hi> im Elenchus librorum von <date>1589</date>, S. 46. Besitzeintrag: <locus from="2r">2r</locus> <hi rend="italic">Bibliothecae Scaphus. Eccles. ad D. Johan.</hi>, <date>17. Jh.</date> </p></provenance>
									</history>
					<additional>
						<adminInfo>
							<recordHist>
								<source>
									<bibl><persName>Gamper Rudolf / Knoch-Mund Gaby / Stähli Marlis</persName>, Katalog der mittelalterlichen Handschriften der Ministerialbibliothek Schaffhausen, Dietikon-Zürich <date>1994</date>, S. 209-214.</bibl>
								</source>
							</recordHist>
						</adminInfo>
						<listBibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Boos</hi>, Katalog, 1877, S. 11;</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Frauenfelder</hi>, Miniaturen, 1942, S. 5 (Abb.);</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Bruckner</hi>, Scriptoria Bd. 6, 1952, S. 116f., Taf. XXXVII;</bibl>
								<bibl>P. E. <hi rend="small-caps">Schramm</hi>, Die Deutschen Kaiser und Könige in Bildern ihrer Zeit. I: Bis zur Mitte des 12. Jhs., 751-1152, Berlin 1928, S. 209;</bibl> 
								<bibl>J. <hi rend="small-caps">Prochno</hi>, Das Schreiber- und Dedikationsbild in der deutschen Buchmalerei. I: Bis zum Ende des 11. Jhs., 800-1100, Berlin 1929, S. 86 (Abb.);</bibl>
								<bibl>Suevia Sacra, Ausstellungskatalog Augsburg 1973, S. 177f. Nr. 172;</bibl>
								<bibl>G. <hi rend="small-caps">Gall</hi>, Die Krönungsschuhe der deutschen Kaiser, in: Tradition und Erneuerung. FS Friedrich Hengst, hg. v. E. <hi rend="small-caps">Stein</hi>, Frankfurt/M. 1972, S. 80, Abb. 7;</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Hoffmann</hi>, Buchkunst, 1986, S. 41;</bibl>
								<bibl>R. F. <hi rend="small-caps">Lauer</hi>, Studien zur ottonischen Mainzer Buchmalerei, Bonn 1987, S. 80􀀬., 90f.</bibl>
								<bibl>Bernward von Hildesheim und das Zeitalter der Ottonen, Ausstellungskatalog Hildesheim 1993, Bd. 2, S. 176-178, Nr. IV-28 (R. <hi rend="small-caps">Lauer</hi>);</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Butz</hi>, Katalog, 1994, S. 69f., Nr. 70.</bibl>
									</listBibl>
					</additional>
					
				</msDesc>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<!--
		<revisionDesc>
			<change who="" when=""></change>
		</revisionDesc>
		-->
	</teiHeader>
	<text>
		<body>
			<p></p>
		</body>
	</text>
</TEI>
