<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"
	version="5.1"
	xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"
	xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude"
	xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 ../xsd/TEI-P5/1.7/tei-p5-e-codices_1.7.xsd"
	xml:lang="deu"
	xml:id="eCod_bcj-0002"
	xml:base="http://www.e-codices.unifr.ch/en/description/bcj/0002">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title>Pontificale Basileense episcopi <persName role="purchaser" key="pnd_129640638">Johannis de Venningen</persName> (pars prima)</title>
			</titleStmt>
			<editionStmt>
				<edition>Elektronische Version nach TEI P5.1</edition>
				<respStmt>
					<resp>Konvertierung nach TEI: <persName>Tamara Piccand</persName>
						<date when="2014-01-23">23.01.2014</date>
					</resp>
					<name>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</name>
				</respStmt>
			</editionStmt>
			<publicationStmt>
				<publisher>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</publisher>
				<availability status="restricted" n="copyright">
					<licence>
						<p>Mit freundlicher Genehmigung des <orgName>Urs Graf Verlag, Dietikon</orgName>. Das Copyright an der Handschriftenbeschreibung liegt beim Verlag.</p>
					</licence>
				</availability>
			</publicationStmt>
			<sourceDesc>
				<bibl>PDF vorhanden</bibl>
				<msDesc xml:id="bcj-0002" xml:lang="fra">
					<msIdentifier>
						<settlement>Porrentruy</settlement>
						<repository>Bibliothèque cantonale jurassienne</repository>
						<idno>Ms. 2</idno>
					</msIdentifier>
					<head>
						<title>Pontificale Basileense episcopi <persName role="purchaser" key="pnd_129640638">Johannis de Venningen</persName> (pars prima)</title>
						<origPlace>Bâle</origPlace>
						<origDate notBefore="1447" notAfter="1478">vers 1462/1463</origDate>
					</head>
					<msContents>
						<msItem>
							<locus from="V1r">F. ar</locus>
							<note>(add. contemporaine):</note> 
							<incipit>Dominica XXIII. Magister verax Christus consilium</incipit> 
							<explicit>et maneat semper. Amen.</explicit>
							<bibl>(<abbr>CBP</abbr> 1474).</bibl>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="V1v">F. av</locus> 
							<note>(réglé) bl.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="V2r">F. bra-rb:</locus> 
							<incipit rend="dots-after">Quod ipse prestare</incipit>
							<note>(conclusion d’une bénédiction pontificale).</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="V2v">F. bv:</locus>
							<note>Table du contenu (add. contemporaine).</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="1r" to="32v">F. 1ra-32vb:</locus> 
							<rubric>Ordo ad faciendum officium in Cena domini.</rubric> 
							<incipit>Et primo de introductione <sic>penitentum</sic></incipit>
							<explicit>cum Benedicamus domino propter Vesperas.</explicit> 
							<bibl>Cf. <hi rend="small-caps">Brillinger</hi>, p. 155-166.</bibl> 
							<note>À relever: (<locus from="6v" to="8r">6va-8ra</locus>) litanies brèves sans saints bâlois: [martyrs:] (<locus from="6v">6vb</locus>) <quote rend="dots-after">Geori</quote>; [confesseurs:] (<locus from="7r">7ra</locus>) <quote rend="dots-before">Remigi. Romane</quote>; <quote rend="dots-before"> Katherina. Margareta</quote>.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="33r" to="40v">F. 33ra-40va :</locus> 
							<rubric>Sciendum est quando in sabbato Pasche celebrantur sacri ordines.</rubric> 
							<incipit>Novo igne et cereo</incipit>
							<explicit>nisi presbiteris ordinatis.</explicit>
							<note>Il n’y a que les 4 lectures (Gn 1. Ex 14. Is 4. Is 54), les pièces de chant et les oraisons; le détail des ordinations se trouve aux <locus from="41r" to="70r">f. 41ra-70rb.</locus></note>
							<bibl>Cf. <hi rend="small-caps">Brillinger</hi>, p. 183-186.</bibl>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="40v">F. 40vb</locus>
							<note>(réglé) bl.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="41r" to="70r">F. 41ra-70rb:</locus> 
							<rubric>Ad celebrandum sacros ordines.</rubric>
							<incipit>Episcopus indutus plenis pontificalibus</incipit>
							<explicit>ad loca sua revertentur.</explicit> 
							<note>À relever: ordination (<locus from="45r">45rb</locus>) des portiers, (<locus from="46r">46rb</locus>) des lecteurs, (<locus from="47r">47rb</locus>) des exorcistes, (<locus from="48r">48rb</locus>) des acolytes, (<locus from="50v">50va</locus>) des sous-diacres, (<locus from="53r">53rb</locus>) des diacres, (<locus from="59r">59ra</locus>) des prêtres.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="70r" to="70v">F. 70rb-vb:</locus>
							<rubric>In Sabatho sancto Pasce benedictio inter Missarum sollempnia. </rubric>
							<incipit>Deus qui de ecclesie intemerato</incipit>
							<explicit>Quod ipse prestare.</explicit>
							<bibl>(<abbr>CBP</abbr> 879).</bibl>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="70v" to="71v">F. 70vb-71vb:</locus>
							<rubric>Sabbatho quo cantatur « Sicientes » si episcopus celebrare voluerit ordines.</rubric> 
							<incipit>Cantato introitu</incipit>
							<explicit>omnia sicut supra scriptum est.</explicit>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="71v" to="72v">F. 71vb-72vb:</locus> 
							<rubric>Ordo ad faciendum clericum sive ad conferendam primam tonsuram.</rubric>
							<incipit>Episcopus ordinandis coram eo</incipit>
							<explicit>benedicti sitis. Amen.</explicit>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="73r" to="92r">F. 73ra-92rb:</locus> 
							<rubric>Incipit ordo vel examinacio in ordinacione episcopi.</rubric> 
							<incipit>Primum facit clerus et populus electionem</incipit>
							<explicit>Multos annos.</explicit>
							<note>À relever: l’interrogation au <locus from="75r">f. 75ra</locus>:<quote rend="dots-after"> Vis/Vultis sancte N. sedis archiepiscopo</quote> (les mots <quote>sancte N. sedis archi</quote> sont écrits sur rasure par une main contemporaine selon la correction à la mine de plomb figurant dans la marge); messe d’ordination (<locus from="78r">78ra</locus>).</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="92r" to="100v">F. 92rb-100vb:</locus> 
							<rubric>Ordo ad benedicendum abbatem.</rubric>
							<incipit>Et licet solum sine coassistencia</incipit>
							<explicit>a deo sibi constitutum.</explicit> 
							<note>À relever: le nom du diocèse n’est pas précisé dans le serment d’obéissance: (<locus from="94r">94ra</locus>) <quote rend="dots-after">Ego N. pater humilis beati ill. abbas promitto tibi pater N. et successoribus tuis atque matri ecclesie ill. debitam subiectionem</quote></note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="100v" to="103v">F. 100vb-103va:</locus> 
							<rubric>Electio abbatis canonicorum eo ordine fiat quo superius digesta est electio abbatis monachorum</rubric>
							<incipit/>
							<explicit>Or. Exaudi domine preces nostras <gap reason="sampling"></gap> exemplum prebere. Per dominum nostrum Ihesum Christum filium tuum qui tecum.</explicit>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="103v" to="106v">F. 103vb-106vb:</locus> 
							<rubric>Incipit benedictio abbatisse.</rubric> 
							<incipit>Post ewangelium prosternat se electa</incipit>
							<explicit>Alia or. Famulam tuam <gap reason="sampling"></gap> perducat eternam. Per dominum.</explicit> 
							<bibl>Cf. Pontifical romano-germanique, chap. XXII (éd. <hi rend="small-caps">Vogel/Elze</hi> 1, p. 48-50).</bibl>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="106v" to="117r">F. 106vb-117ra:</locus> 
							<rubric>Benedictio sanctimonialium virginum vel viduarum.</rubric> 
							<incipit>Sanctimonialis virgo cum ad consecracionem</incipit>
							<explicit><supplied><hi rend="italic">Compl. Deus qui habitaculum</hi><gap reason="sampling"></gap></supplied> consolacione percipiant. Per dominum nostrum Ihesum Christum filium tuum.</explicit>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="117r" to="124r">F. 117ra-124rb:</locus> 
							<rubric>Pontifex ad consecracionem vel benedictionem talis vel cuiuslibet indumenti sive ornamenti ecclesiastici procedere volens</rubric>
							<incipit/>
							<explicit><supplied><hi rend="italic">O.s.d. rex regum<gap reason="sampling"></gap></hi></supplied> constare credimus. Per te Christe Ihesu qui cum patre in unitate eiusdem spiritus sancti vivit et regnat.</explicit> 
							<note>À relever: (<locus from="117r">117rb</locus>) <quote>Prefacio patene consecrande</quote>, (<locus from="118r">118rb</locus>) <quote>Prefacio calicis consecrandi</quote>, (<locus from="119r">119rb</locus>) <quote>In omnibus quarumlibet rerum benedictionibus indumentorum</quote>, (<locus from="121r">121rb</locus>) <quote>De benedictione mapparum seu linteaminum sacri altaris</quote>, (<locus from="121v">121vb</locus>) <quote>De benedictione corporalium</quote>, (<locus from="122v">122va</locus>) <quote>Benedictio casule</quote>, (<locus from="123r">123ra</locus>) <quote>Benedictio vasculi eucharistialis seu crismalis</quote>.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="124r" to="125v">F. 124rb-125va:</locus> 
							<rubric>Ad confirmandum pueros ab episcopo ordo.</rubric> 
							<incipit>Episcopus dicat Dominus vobiscum</incipit>
							<explicit><supplied><hi rend="italic">Or. Deus qui apostolis tuis</hi><gap reason="sampling"></gap></supplied> habitando perficiat. Qui cum deo patre. Amen.</explicit> 
							<bibl>Cf. Pontifical de la Curie romaine au XIIIe s., chap. XXXIV, nos 2-5 (éd. <hi rend="small-caps">Andrieu</hi>, Pontifical romain 2, p. 452s.).</bibl>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="125v" to="127v">F. 125va-127va:</locus> 
							<note>Bénédictions.</note> 
							<note>À relever: (<locus from="125v">125va</locus>) <quote>Or. super vasa in antiquo loco reperta</quote>, (<locus from="125v">125vb</locus>) <quote>Benedictio putei</quote>, (<locus from="126r">126ra</locus>) <quote>Benedictio uve vel fabe</quote>, (<locus from="126r">126rb</locus>) <quote>Benedictio ad novas fruges</quote>, (<locus from="126v">126va</locus>) <quote>Benedictio panis</quote>, (<locus from="127r">127ra</locus>) <quote>Benedictio ad omnia</quote> (<locus from="127r">127rb</locus>) <quote>quecumque volueris</quote>, (<locus from="127v">127va</locus>) <quote>Benedictio nove domus</quote>.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="127v" to="128v">F. 127va-128va:</locus> 
							<rubric>Incipit ordo qualiter romanus pontifex apud basilicam beati Petri apostoli debeat ordinari.</rubric> 
							<incipit>Primicerius cum stola <note>(= schola)</note> inchoat</incipit>
							<explicit>Missa ordine suo.</explicit> 
							<bibl>Pontifical romain du XIIe s., chap. XXXIII (éd. <hi rend="small-caps">Andrieu</hi>, Pontifical romain 1, p. 249s.).</bibl>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="128v" to="129r">F. 128va-129rb:</locus> 
							<rubric>Item benedictio pape de episcopo facta.</rubric>
							<incipit>Oracionem primam dat Albensis episcopus</incipit>
							<explicit><supplied><hi rend="italic">Deus qui apostolum tuum Petrum</hi><gap reason="sampling"></gap></supplied> meritis cumuletur. Qui vivis et regnas.</explicit>
							<bibl>Pontifical romain du XIIe s., chap. XXXIV (éd. <hi rend="small-caps">Andrieu</hi>, Pontifical romain 1, p. 250).</bibl> 
							<note>À relever: dernière or. amputée de <quote>quatenus ecclesiasticae universitatis <gap reason="sampling"></gap> vicem recipiat</quote>.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="129r" to="141r">F. 129rb-141ra:</locus> 
							<rubric>Incipit percunctacio sive electio episcoporum ac clericorum necnon populorum ad regem consecrandum.</rubric>
							<incipit>Ammonicio episcoporum ad regem</incipit>
							<explicit>postea pergant ad mensam.</explicit> 
							<note><quote rend="french">Ordo</quote> de Fulrad de Saint-Vaast, vers 980;</note> 
							<bibl>éd. Percy E. <hi rend="small-caps">Schramm</hi>, Die Krönung bei den Westfranken und Angelsachsen von 878 bis um 1000, dans Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte 57 (1934), Kanonistische Abteilung 23, p. 237-241.</bibl>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="141r" to="142r">F. 141ra-142rb :</locus> 
							<rubric>Ad reginam benedicendam.</rubric> 
							<incipit>Debet enim regina duci in ecclesiam</incipit>
							<explicit>Item alia or. Omnium domine fons <gap reason="sampling"></gap> corrobora gloriam. Per dominum nostrum Ihesum Christum.</explicit> 
							<note>« Ordo » de Fulrad de Saint-Vaast, vers 980;</note> 
							<bibl>éd. <hi rend="small-caps">Schramm</hi>, op. cit., p. 241s.</bibl>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="142r" to="145v">F. 142rb-145va:</locus> 
							<rubric>Benedictio sponsi et sponse.</rubric>
							<incipit>Benedictio anuli</incipit>
							<explicit>feliciter vivendi. Amen. Quod ipse prestare dignetur.</explicit>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="145v">F. 145vb:</locus> 
							<incipit>Tradendo archiepiscopo palleum dicitur Accipe palleum sumptum</incipit>
							<explicit>consecrandi episcopos.</explicit>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="146r" to="146v">F. 146r-v</locus>
							<note>bl.</note>
						</msItem>
					</msContents>
					<physDesc>
						<objectDesc form="codex">
							<supportDesc material="perg">
								<support>Parchemin</support>
								<extent>
									<measure type="leavesCount" n="147">147 f.</measure>
									<measure type="pageDimensions" n="35.5 x 27 cm">355 x 270 mm</measure>
								</extent>
								<foliation>Foliotation originale rubr. I-CXLVI, qui ne tient pas compte des 2 f. en tête foliotés au <date>XXe s</date>. <locus from="V1r">a</locus> et <locus from="V1b">b</locus>.</foliation>
								<collation>
									Cahiers: (IV+2)<locus from="8v" rend="sup">8</locus> + 16 IV<locus from="137v" rend="sup">137</locus> + (IV+1)<locus from="146v" rend="sup">146</locus>. F. contemporains ajoutés: <locus from="V1r">a</locus>, <locus from="V2r">b</locus>, <locus from="127r">127</locus> (demi-f.) et <locus from="146r">146</locus>. Marge inférieure du <locus from="107r">f. 107</locus> découpée, derniers f. cironnés. <catchwords>Réclames</catchwords>. <term>Signatures</term> par bifeuillets. 
								</collation>
							</supportDesc>
							<layoutDesc>
								<layout columns="2" writtenLines="18">
									Réglure à l’encre. Justification: <measure type="written">245 x 170 mm</measure>, 18 l. sur 2 col. de 70-80 mm (la col. de gauche est plus étroite d’env. 10 mm que celle de droite).
								</layout>
							</layoutDesc>
						</objectDesc>
						<handDesc>
							<handNote script="textura">
								<p>
									<hi rend="italic">Textura</hi>.
								</p>
							</handNote>
						</handDesc>
						<musicNotation>Notation à clous, portée de 4 l., guidons.</musicNotation>
						<decoDesc>
							<decoNote>Rubr. Initiales sur 1-2 l. alternativement rouges et bleues, filigranées de rouge.</decoNote> 
							<decoNote>Initiales ornées sur 2-4 l., de couleur (vert, rose, bleu, or et rouge), rehaussées de blanc, se développant en rinceaux dans la marge (<locus from="1r">f. 1ra</locus>, <locus from="41r">41ra</locus>, <locus from="41r">41rb</locus>, <locus from="50v">50vb</locus>, <locus from="53v">53va</locus>, <locus from="59r">59ra</locus>, <locus from="70v">70vb</locus>, <locus from="71v">71vb</locus>, <locus from="73r">73ra</locus>, <locus from="73v">73va</locus>, <locus from="74r">74ra</locus>, <locus from="79v">79vb</locus>, <locus from="92r">92rb</locus>, <locus from="93r">93rb</locus>, <locus from="100v">100vb</locus>, <locus from="101r">101ra</locus>, <locus from="103v">103vb</locus>, <locus from="106v">106vb</locus>, <locus from="107r">107ra</locus> avec blason, <locus from="117r">117ra</locus>, <locus from="117r">117rb</locus>, <locus from="126v">126vb</locus>, <locus from="129v">129va</locus>, <locus from="130r">130rb</locus>, <locus from="141r">141rb</locus>, <locus from="142v">142va</locus> avec blason).</decoNote> 
							<decoNote>Blason peint (voir Origine) aux <locus from="1r">f. 1r</locus>, <locus from="107r">107ra</locus> et <locus from="142v">142va</locus> (un ange comme tenant héraldique).</decoNote>
							<decoNote><locus from="V2v">F. bv</locus>, <locus from="1v">1v</locus>, <locus from="35v">35v</locus>, <locus from="57v">57v</locus>, <locus from="75v">75v</locus>, <locus from="88v">88v</locus>, <locus from="94r">94r</locus>, <locus from="110r">110r</locus>, <locus from="134r">134r</locus>, dessins à la plume rouge d’animaux au naturel dans les marges (volatiles, renard, chien, cigogne, cerf) et d’un sauvage armé d’un glaive (<locus from="135v">f. 135v</locus>). </decoNote>
								<decoNote>Décoration de facture identique à celle des <ref type="mss" cRef="bcj-0001">mss 1</ref> et <ref type="mss" cRef="bcj-0003">3</ref>; travail de l’enlumineur <persName role="illuminator">Hans de Hésingue</persName>, voir ci-dessus, p. 14.</decoNote>
							<decoNote>Initiales à cadeaux ornées d’un décor filigrané aux <locus from="V1r">f. ar</locus> et <locus from="V2v">bv</locus> (add. contemporaine).</decoNote>
						</decoDesc>
						<additions>Add. jusqu’au <date>XVIe s.</date>, corrections contemporaines et postérieures sur rasure ou par exponctuation.</additions>
						<bindingDesc>
							<binding notBefore="1400" notAfter="1499">
								<p>
									du <date>XVe s</date>. refaite au <date>XXe s</date>. en réutilisant le matériel ancien, <locus from="Vorderseite">peau brune</locus> sur ais de bois, le tout recouvert de l’ancienne couvrure très cironnée, aujourd’hui brunâtre mais autrefois rouge, coins et contreagraffes métalliques ouvragés sur chaque plat (incomplet d’1 coin et d’1 contre-agraffe sur le <locus from="Vorderseite">plat supérieur</locus>, de 2 coins sur le <locus from="Rückseite">plat inférieur</locus>), 2 fermoirs tombés, départ sur le <locus from="Rückseite">plat inférieur</locus>. Anciennes tranchefiles rouge, blanc, vert. <term>Signets</term> de cuir rouge. Reliure de facture identique à celle des <ref type="mss" cRef="bcj-0001">mss 1</ref> et <ref type="mss" cRef="bcj-0003">3</ref>. <locus from="Vordere_Innenseite">1re</locus> et <locus from="Hintere_Innenseite">2e contregardes</locus> en parchemin. <locus from="Vordere_Innenseite">1re contregarde</locus>, notes du <date>XXe s.</date>: <quote>Le verso de la page <sic>142</sic> porte dans une rubrique les armes de <persName role="purchaser" key="pnd_129640638">Jean de Venningen</persName> évêque de <placeName>Bâle</placeName> en <sic><date>1452</date></sic>; V. 9. fumig. juin 1913. Fumig.</quote>
								</p>
							</binding>
						</bindingDesc>
					</physDesc>
					<history>
						<origin><p>sorti du même atelier que les <ref type="mss" cRef="bcj-0001">mss 1</ref> et <ref type="mss" cRef="bcj-0003">3</ref>; <persName role="purchaser" key="pnd_129640638">Jean de Venningen</persName>, prince-évêque de <placeName>Bâle</placeName> (<date>1458-1478</date>), son blason aux <locus from="1r">f. 1r</locus> (écartelé), <locus from="93v">93vb</locus> (simple dessin à la plume des deux bâtons fleurdelisés dans l’initiale du formulaire <quote rend="dots-after">Vis episcopo tuo in cuius parrochia ordinandus es</quote>), <locus from="107r">107ra</locus> (écartelé), <locus from="142v">142va</locus> (non écartelé).</p></origin>
						<provenance><p><persName role="purchaser" key="pnd_129640638">Jean de Venningen</persName> (<date>1458-1478</date>). Mentionné dans le « Catalogus librorum » des archives épiscopales (<date>1752</date>), no 390, voir ci-dessus, p. 20. Peut-être le no 10953 de l’Inventaire de l’an III (<date>1795</date>). Cote au crayon rouge sur la <locus from="Vordere_Innenseite">1re contregarde</locus> MA 2. Estampille <stamp><hi rend="italic">Collège de Porrentruy</hi></stamp> (<date>XIXe</date> s.) sur les <locus from="V1r">f. ar</locus>, <locus from="V2r">br</locus> et <locus from="6r">6r</locus>.</p></provenance>
					</history>
					<additional>
						<adminInfo>
							<recordHist>
								<source>
									<bibl><persName>Gamper Rudolf / Jurot Romain</persName>, Catalogue des manuscrits médiévaux conservés à Porrentruy et dans le canton du Jura, Dietikon-Zürich <date>1999</date>, p. 43-45.</bibl>
								</source>
							</recordHist>
						</adminInfo>
						<listBibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Trouillat</hi>, Rapport, p. 71s., <unclear>no 3</unclear>;</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Escher</hi>, Die illuminierten Handschriften, p. 308-311, no 1;</bibl>
								<bibl><abbr>SMAH</abbr> 12, p. 13 note 4;</bibl>
								<bibl><abbr>CMD-CH</abbr> 2, no 509.</bibl>
						</listBibl>
					</additional>
				</msDesc>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<!--
		<revisionDesc>
			<change who="" when=""></change>
		</revisionDesc>
		-->
	</teiHeader>
	<text>
		<body>
			<p></p>
		</body>
	</text>
</TEI>
